İran ile ABD arasında nükleer denetim anlaşmazlığı

ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın nükleer tesislerde süresiz denetimleri kabul ettiğini açıkladı. Ancak İran İslam Cumhuriyeti yetkilileri, İsviçre'de gerçekleştirilen görüşmelerde nükleer programın gündeme gelmediğini ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı müfettişlerinin ülkeye dönüşüne ilişkin herhangi bir taahhütte bulunulmadığını belirtti.

İsviçre'de tamamlanan ilk müzakere turunun ardından taraflardan gelen açıklamalar, görüşmelerde ele alınan temel başlıklara ilişkin ciddi görüş ayrılıklarının bulunduğunu ortaya koydu. Ekonomik yaptırımların kaldırılması, Hürmüz Boğazı'nın durumu ve bölgesel gelişmeler konusunda farklı değerlendirmeler yapıldı.

Trump, İran'ın denetimleri kabul etmediğine dair haberlerin doğru olması halinde görüşmeleri derhal sonlandıracağını söyledi. ABD yönetiminin önceliğinin İran İslam Cumhuriyeti'nin nükleer silaha sahip olmamasını sağlamak olduğunu belirten Trump, taraflar arasında "çok iyi bir anlaşma" için çalışıldığını ifade etti.

ABD Başkanı ayrıca, İran'a ait dondurulmuş 6 milyar dolarlık varlığın Amerikan ürünlerinin satın alınmasında kullanılmasına onay verdiğini açıkladı.

Taraflar arasındaki müzakerelerin önümüzdeki 60 gün boyunca devam etmesi ve özellikle nükleer dosya başta olmak üzere temel anlaşmazlık konularının ele alınması bekleniyor.

Öte yandan ilk mutabakatın ardından Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğinin yeniden normale dönmeye başladığı bildirildi. Küresel enerji sevkiyatının önemli bir bölümünün geçtiği boğazda hareketliliğin yeniden başlamasıyla petrol fiyatları da geriledi.

İran İslam Cumhuriyeti ile Umman tarafından yayımlanan ortak açıklamada, Hürmüz Boğazı üzerindeki egemenlik haklarına vurgu yapılarak deniz trafiğinin yönetimi konusunda iki ülkenin iş birliği yapacağı belirtildi.

Bu arada ABD Senatosu, İran'a yönelik Amerikan askeri faaliyetlerinin durdurulması ve bölgedeki güçlerin geri çekilmesini talep eden bir karar tasarısını 50'ye karşı 48 oyla kabul etti. Hukuki bağlayıcılığı bulunmayan karar, Kongre içinde savaşın sürdürülmesine yönelik rahatsızlığın arttığına işaret etti.

Demokrat senatörler yönetimin Kongre'nin savaş ilanı yetkisini devre dışı bıraktığını savunurken, bazı Cumhuriyetçiler ise söz konusu kararın Washington'un müzakere masasındaki konumunu zayıflatabileceğini ileri sürdü.

Karar bağlayıcı nitelik taşımasa da ABD'de İran politikası ve savaş yetkileri konusunda yürütme ile yasama organları arasındaki tartışmaların yeniden alevlendiğini gösteren önemli bir siyasi mesaj olarak değerlendiriliyor. (İLKHA)