Avrupa kışa gaz alarmıyla giriyor: AB’nin depoları 13 yılın dibinde

Birliğin doğalgaz depolarındaki doluluk oranının ağustos ayının son haftasında yüzde 63 seviyesinde kalması, Avrupa enerji piyasalarında "kış paniği" olarak nitelendirilen yeni bir endişe dalgasını tetikledi.

AB ülkelerinin gaz depolarındaki doluluk oranı, son yıllarda ağustos sonu için görülen yaklaşık yüzde 80'lik ortalamanın oldukça gerisinde bulunuyor. Mevcut depolama hızının değişmemesi halinde Avrupa'nın kışa, beş yıllık ortalamanın yaklaşık yüzde 20 altında ve 2013'ten bu yana görülen en düşük seviyelerden biriyle girmesi bekleniyor.

Gaz analisti ve akademisyen Greg Molnar, düşük depolama seviyelerinin kış aylarında fiyat oynaklığı riskini artırdığına dikkati çekerek, özellikle soğuk hava dalgaları veya rüzgar üretiminin düşük seyretmesi halinde gaz talebinin daha da artabileceği uyarısında bulundu.

AB'nin kış başlangıcından önce depoları yüzde 80 seviyesine çıkarma hedefi de mevcut tablo karşısında ciddi baskı altında. Daha önce daha yüksek seviyelerde belirlenen hedeflerin aşağı çekilmesine rağmen, Birlik ülkeleri bu seviyeye ulaşmakta zorlanıyor.

Enerji piyasalarındaki sıkışmanın başlıca nedenleri arasında Orta Doğu'daki savaşın Körfez bölgesinden petrol ve gaz ihracatında yarattığı ciddi aksaklıklar gösteriliyor. Geçen kışın soğuk geçmesi ve Avrupa'nın yaz aylarındaki sıcak hava dalgaları sırasında elektrik üretiminde normalden daha fazla doğalgaz kullanılması da depoların yeniden doldurulmasını güçleştirdi.

Normal koşullarda Avrupa ülkeleri, talebin ve fiyatların görece düşük olduğu yaz aylarında depolarını doldurarak kışa hazırlanıyor. Ancak bu yıl Avrupa'nın enerji denkleminde yaz ayları dahi beklenen rahatlamayı sağlamadı.

Nordic bankacılık grubu SEB'nin emtia başanalisti Bjarne Schieldrop, Avrupa gaz piyasasında son günlerde "kış paniği" yaşandığını belirtti. Schieldrop'a göre piyasanın Orta Doğu'daki enerji akışlarının kısa sürede normale dönmesini beklememesi, Avrupa'nın LNG kargoları için Asya ile daha sert bir rekabete girmesi anlamına geliyor.

Avrupa'nın bu kış fiziksel anlamda gaz kıtlığı yaşamasının beklenmediği belirtilirken, asıl riskin yüksek fiyatlar olduğu değerlendiriliyor.

Avrupa'nın gösterge doğalgaz fiyatı son haftalarda megavatsaat başına 68 avronun üzerine çıkarak yaklaşık üç yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Fiyat böylece yıl başındaki seviyesinin iki katından fazla yükseldi.

Piyasadaki beklenti, hava sıcaklıklarının düşmesiyle AB ülkelerinin sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) kargolarını güvence altına almak için Asyalı alıcılarla rekabet etmek zorunda kalacağı yönünde.

Goldman Sachs analistleri, Orta Doğu'dan gaz ihracatının yeniden başlamaması halinde Avrupa gösterge fiyatının kış talebini karşılayacak miktarda LNG'nin bölgeye yönlendirilmesi için 100 avro/MWh seviyesinin üzerine çıkmak zorunda kalabileceğini belirtiyor.

Almanya da güvenli liman olmaktan uzak

Gaz arzına ilişkin endişeler özellikle Batı Avrupa'da yoğunlaşırken, bazı ülkeler depolarını yüzde 80'in üzerine çıkarmayı başardı. İtalya ve Polonya bu açıdan diğer AB ülkelerine kıyasla daha hazırlıklı görünüyor.

Buna karşılık Avrupa'nın en büyük gaz depolama kapasitesine sahip Almanya'daki tesislerin doluluk oranı yaklaşık yüzde 50'de kalıyor. İngiltere'ye doğrudan boru hatlarıyla bağlı Belçika ve Hollanda'daki depolar ise sırasıyla yalnızca yüzde 51 ve yüzde 45 doluluk oranına sahip.

Bu tablo, Avrupa'nın enerji güvenliği konusunda son yıllarda oluşturduğu iddialı stratejilerin dış enerji kaynaklarına ve küresel piyasalara bağımlılık karşısında ne kadar kırılgan olabildiğini bir kez daha ortaya koyuyor.

İngiltere de Avrupa'nın enerji açmazının içinde

AB üyesi olmamasına rağmen İngiltere de Avrupa enerji piyasasındaki gelişmelerden doğrudan etkileniyor. Ülke, Avrupa'nın en büyük gaz tüketicilerinden biri olmasına karşın sınırlı yerli depolama kapasitesine sahip.

İngiltere kış aylarında gaz ihtiyacının önemli bölümünü Avrupa üzerinden boru hatlarıyla veya ABD ve Orta Doğu'dan LNG tankerleriyle karşılıyor. British Gas'ın sahibi Centrica'nın Üst Yöneticisi Chris O'Shea, ülkenin yaklaşan kış için depolarda "neredeyse hiç gazı bulunmadığını" söyledi.

İngiltere'nin Kuzey Denizi'ndeki gaz üretiminin gerilemesi ve Norveç üretiminin 2030'dan itibaren düşmesinin beklenmesi, Londra'nın küresel gaz piyasalarına bağımlılığını daha da artıracak.

İngiliz hükümeti, gaz depolama tesisleri ve boru hattı işletmecilerine doğrudan mali destek verilmesini değerlendiriyor. Hükümetin danışma sürecinde hazırlanan değerlendirmelerde, ülkenin artan temiz enerji kapasitesine rağmen gelecek on yılda haneler ve işletmelerin gaz sıkıntısıyla karşılaşabileceği uyarısı yapıldı.

İngiltere enerji düzenleyicisi Ofgem de tipik hane halkının doğalgaz ve elektrik faturalarının ekim ayından itibaren yüzde 4 artacağını açıkladı. Bu artış, temmuz ayında yürürlüğe giren yüzde 13'lük zammın ardından geldi.

Böylece Avrupa, bir yandan enerji dönüşümünü hızlandırmaya çalışırken diğer yandan kış yaklaşırken daha pahalı, daha oynak ve dış kaynaklara daha bağımlı bir gaz piyasasıyla karşı karşıya kalıyor. Depoların kış öncesinde yeterince doldurulamaması, AB'nin enerji güvenliği politikasının en kritik sınavlarından birini oluşturuyor. (İLKHA)